मस्तिष्कका कोषबारे खोज गर्ने तीन वैज्ञानिकलाई चिकित्साशास्त्रको नोबेल
काठमाडौं। सन् २०२६ को चिकित्साशास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार स्नायु प्रणाली र मस्तिष्कको कार्यप्रणाली बुझ्न महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएका तीन वैज्ञानिकलाई संयुक्त रूपमा प्रदान गरिने भएको छ।
स्टकहोमस्थित क्यारोलिन्स्का इन्स्टिच्युटको नोबेल एसेम्बलीले सोमबार अमेरिकी वैज्ञानिक कार्ल डिसेरोथ तथा जर्मन वैज्ञानिक पिटर हेगेम्यान र जर्ज नागेललाई ‘लाइट–गेटेड आयन च्यानल’ र अप्टोजेनेटिक्ससम्बन्धी खोजका लागि पुरस्कार दिने घोषणा गरेको हो।
लेउबाट सुरु भएको खोज
हेगेम्यान र नागेलले एककोशीय लेउमा ‘च्यानलरोडोप्सिन’ नामक विशेष प्रोटिन पत्ता लगाएका थिए। प्रकाश पर्दा सक्रिय हुने यो प्रोटिनले कोषभित्र विद्युतीय सङ्केत उत्पन्न गराउन सक्छ।
यही खोजलाई आधार बनाएर डिसेरोथले स्नायु कोषमा प्रकाशको प्रयोग गरी कोषलाई सक्रिय वा निष्क्रिय बनाउन सकिने प्रविधि विकास गरे। यस प्रविधिलाई अप्टोजेनेटिक्स भनिन्छ।
मस्तिष्क अध्ययनमा नयाँ ढोका
अप्टोजेनेटिक्सले वैज्ञानिकहरूलाई जीवित प्राणीमा मस्तिष्कका विशिष्ट स्नायु कोषहरूलाई प्रकाशमार्फत नियन्त्रण गर्दै तिनले स्मृति, भावना र व्यवहारमा खेल्ने भूमिका अध्ययन गर्न सम्भव बनाएको छ। यसले न्युरोसाइन्समा अनुसन्धानको नयाँ बाटो खोलेको मानिन्छ।
यस प्रविधिको विकाससँगै पार्किन्सन्स, डिप्रेसन तथा दृष्टिसम्बन्धी रोगलगायत मस्तिष्क र स्नायु प्रणालीका जटिल रोगको अनुसन्धान तथा सम्भावित उपचारका लागि नयाँ सम्भावना देखिएको छ।
पुरस्कार विजेता तीनै वैज्ञानिकले १२ मिलियन स्विडिस क्रोनरको पुरस्कार राशि, स्वर्ण पदक र प्रमाणपत्र संयुक्त रूपमा प्राप्त गर्नेछन्। उनीहरूलाई आगामी डिसेम्बर १० मा स्टकहोममा आयोजना हुने विशेष समारोहमा पुरस्कार प्रदान गरिनेछ।
..jpeg)
प्रतिकृया दिनुहोस